EU maatregelen tegen Poetin!

Russische troepen zijn de afgelopen weken de Krim binnen gevallen. Het zal duidelijk zijn dat Europa dit niet over haar kant kan laten gaan. Uit betrouwbare bron (via een vriend van een neef van de schoonmaakster van een Europarlementariër) heb ik vernomen dat Europa, na langdurig diplomatiek beraad op het scherpst van de snede, eindelijk unaniem bevallen is van een stevig pakket aan maatregel. Het gaat daarbij om vergaande sancties tegen Rusland, sancties die Poetin ongetwijfeld op de knieën zullen krijgen. U moet dan denken aan pittige maatregelen op het gebied van gasleveringen, extra belastingen op Russische goederen, reisbeperkingen voor Rijke Russen en beperkingen van voedselexport naar Rusland. Alles bij elkaar een zeer krachtig signaal.

Hoewel de onderhandelingen nog niet helemaal afgerond zijn en ik dus nog geen inzicht heb in het definitieve pakket, zal ik hier in de beslotenheid van internet vast een tipje van de sluier lichten. De Fransen hebben besloten de export van stokbroden naar Rusland per direct met 10% te reduceren. De verwachting is dat de Russen hierdoor flink in de problemen komen bij hun staatbanketten. De Belgen zullen de bestaande kortingsregelingen voor Russen op de prijs van Brusselse 5 (*****) en 6 (******) sterren hotels tijdelijk bevriezen. Menig Russische oligarch zal daardoor heel wat dieper in zijn buidel moeten tasten bij zijn bezoek aan de officieuze hoofdstad van de EU.

De Engelse luchtvaartmaatschappijen nemen ook hun verantwoordelijkheid. Ze zullen voortaan aan alle eerste klasse passagiers vanuit Moskou geen toetjes meer verstrekken bij de maaltijden. “Zo’n maatregel treft vooral de welvarende klasse waar Poetin op steunt” aldus de volgens geruchten zeer tevreden Britse Premier Cameron.

Het meest ver gaan zonder twijfel de Duitsers. Angela Merkel zal, naar het zich laat aanzien, een voorstel in het Duitse parlement indienen om in de loop van 2015 op de verkoop van alle boeken van Russische schrijvers een  “Krim-belasting” te heffen van 5%. De opbrengst zal geheel ten goede komen aan de Oekraïens gemeenschap in Duitsland. En zelfs de anders zo terughoudende Luxenburgers staan dit keer te trappelen om mee te doen. Ze zullen aan automobilisten met een Russisch kenteken geen spaarzegeltjes meer geven bij de populaire tankstations langs de snelwegen. Een zware slag voor deze fervente spaarders.

Tenslotte gaat het gerucht dat ook Nederland een stevige duit in het zakje zal doen. Premier Rutte heeft, volgens onbevestigde bronnen, besloten aan het Russische aardgas een geurstof toe te laten voegende. Zo kan iedereen in ons land ruiken dat er aan de Russische politiek een luchtje zit.

Ok, u werpt tegen dat dit slechts geruchten zijn. Dat de uiteindelijke strafmaatregelen misschien wat soepeler uitvallen als de hierboven beschreven stevige taal. Maar dan gaat het toch om de intentie. Onze wil en onze bereidheid om wereldwijd in te staan voor het handhaven van de internationale rechtsorde en de veiligheid van elkaars grenzen in Europa. En met die insteek zullen de Oekraïners vast heel erg blij zijn.

Fr@ns M@tser

NATO’s Article 5: selling dangerous illusions.

Tuesday 11th of March 2014

When 12 countries signed the Washington Treaty back in 1949, article 5 was the cornerstone of the newborn alliance. Article 5 stated:

“The Parties agree that an armed attack against one or more of them in Europe or North America shall be considered an attack against them all and consequently they agree that, if such an armed attack occurs, each of them, in exercise of the right of individual or collective self-defense recognized by Article 51 of the Charter of the United Nations, will assist the Party or Parties so attacked by taking forthwith, individually and in concert with the other Parties, such action as it deems necessary, including the use of armed force, to restore and maintain the security of the North Atlantic area.”

Although Article 5 made very clear that the American Congress did not agree to an unconditional declaration of war in case of an attack in Europe, the European allies got what they wanted from the treaty, which was article 5 in combination with a large deployment of American soldiers in Europe. This large presence of GI’s in combination with the type of war we expected in Europe in those days (massive attacks with thousands of tanks, guns and planes), made it absolutely clear that any military attack on European soil, would bring the United States of America into the war. The credibility of article 5 was high and it prevented the Soviet Union for 50 years from taking military actions against Western Europe. In the so-called “Cold War”, we saw as a result of this limitation, that military confrontation between the two global ideologies, communism and capitalism, took place elsewhere in the world, but not in Europe.

Change

Article 5 as the cornerstone of the treaty kept well in place until the 1990’s, when the Iron Curtain came down and the Soviet Union collapsed. The Warsaw pact divisions never marched in our direction… they just faded away. Although in every NATO summit since, the importance of article 5 was reconfirmed, the fact that the American troops left Europe (especially Germany) made article 5 go back to what is actually was in the first place: a rather vague political promise on paper.

Something else happened simultaneously. Former Warsaw Pact counties left the pact and joined the free world. The border of the Russian sphere of influence moved 1000 kilometres east, along the borders of countries like: Poland, Estonia, Latvia, Hungary and Rumania, and far away from countries like the Netherlands, Belgium, Italy, France, Germany and Denmark. The result of this was that the perception of the level of external threat in a lot of NATO countries reduced to close to zero. And very fast not only the Americans but also: British, Dutch, Belgian, Italian and French troops – once deployed shoulder to shoulder along the Alliances eastern border – were withdrawn to their home countries and often shortly thereafter disbanded.

Old and New

NATO reached out to the new democracies in Central and Eastern Europe and offered them membership of NATO under certain conditions. Most of the new countries grabbed the opportunity with both hands, for some at great cost. Becoming a member of NATO, they believed, was the insurance that the freedom in central and eastern Europe - which came to many as a surprise - would not be a temporary softening of the Russian sphere of influence, like the temporary changes in the political climate in Hungary in 1956 and Czechoslovakia in 1968. To those new NATO members, article 5 still was the cornerstone of the alliance and to them this article looked hard and reliable. After all: it had prevented the Russians 50 years from the use military of force against Western Europe.

But reliability is always the multiplication of the “will” and the “capability” to fight. The new NATO countries did not notice, that article 5 without the massive deployment of troops along the alliances border (capabilities) results in article 5 being an empty shell. The texts of article 5 offered every opportunity to the countries to limit their reaction to a military attack on a new member to “other than military means”, with could be close to nothing. And also the will was decreasing. During the cold war economic ties between NATO and Warsaw Pact countries were very limited because of the travel and trade restrictions between the blocs. Western European countries at that time were free to take a firm stand. It is a fact that meanwhile most Western European countries have strong economic ties with Russia.

This resulted in Europe in two sorts of NATO countries: Old Nations (relatively rich and safe) and the New Nations (relatively poor and unsafe). This brought about a situation where almost all countries in Europe reduced their defence spending rapidly. The old nations felt no threat; the new nations (busy to transform their battered economies from the communist to the capitalist system) could not afford to invest lots of money in military hardware. The attempts of NATO to transform the armed forces of old and new countries alike were therefore in most European countries excuses for major reductions in military capabilities.

The result of all these developments: almost all European NATO countries strongly reduced their defence spending, almost none keeping up with the promised 2 % of GDP. Furthermore, soldiers from USA and other old NATO countries were not longer deployed along the new border of the alliance. On top of that, most old NATO nations are nowadays heavily dependant on Russian gas and oil and their politicians showed very little appetite for sending soldiers into violent conflicts far away from their borders. All these developments reduced the deterrence of article 5 against possible - especially Russian - aggression to close to zero.

Sleep

The geo-political developments of the 1990-ies lulled the new (and the old) NATO countries into a deep sleep, in which “threat to territorial integrity” seemed something of a past era. A confused and weakened Russia seemed willing to cooperate with its former opponents and nobody noticed the fact that the meaning of article 5 to the new members diverged more and more from the psychological state of mind and shrinking military capabilities of the old NATO members. The fact that NATO got more and more involved in out-of-area conflicts (Iraq, Bosnia, Kosovo, Afghanistan) and after 2001 the Global War on Terror, strengthened this false sense of security within the Alliance of territorial safety.

So until very recently the situation was very clear: whereas the new NATO countries felt safe and secure within their borders as a member of NATO protected by article 5, all conditions necessary for the execution of military action in the case of an article 5 violation of the territorial integrity on European soil (of the new members) had disappeared.

Awakening

After the Georgian crisis of august 2008 the new NATO countries got their first wake up call. Russia showed that under Putin it had taken a new security course with the aim to recover its lost “sphere of influence”. And Putin showed that he did not hesitate to use force and was even willing to ignore the principles of international law to achieve this goal. Slowly new NATO members that are part of this sphere of influence start to realize that a military reaction from NATO to some kind of limited Russian aggression on European soil is nowadays highly unlikely. Article 5 in combination with the absence of deployed troops from old states along their borders and strengthened by an economical dependency of old states on Russian gas and oil, would make a decision within NATO to stand their ground with military force during an attack unthinkable. What happens at the moment in Ukraine is the next step in the restoration of the Russian sphere of influence. And more will follow. Some people argue that being a member of NATO would help countries like Georgia and Ukraine to keep the Russian Bear out. I strongly doubt this!

Let’s face the facts. Article 5 gives the old states – being far away from the endangered areas - more than enough room to do next to nothing in case of such an attack, especially if this would be a limited one. I strongly doubt that something different would happen if a similar small military operation would take place in NATO member states like Estonia or Latvia. Therefore my conclusion is that in the present situation article 5 to the new NATO partners is not a very credible security of their borders. Old NATO states are very unlikely to spill blood for new members.  Sometimes it takes a few crises like Georgia and Ukraine to realize this to the full. So it might be time to rethink article 5. Without deployed troops from the old Nations in the new border nations, article 5 is worth next to nothing. And getting more and more new nations to join NATO is selling them a very dangerous illusion.

Fr@ns M@tser

Exit Minister Hennis!

“D66 en SP zijn ontstemd over Minister Hennis-Plasschaert van Defensie” meldt het AD paniekerig!  Want wat blijkt. “Oorlogsdreiging of niet, onze defensieminister viert carnaval”. En nog wel in het weekend! Een schande! Gelukkig is SP Kamerlid Harry van Bommel in staat de minister tot de orde te roepen. “Je moet niet de indruk wekken feest te vieren als het in de Oekraïne slecht gaat”. “De minister moet beschikbaar zijn voor belangrijke NAVO besluiten”. Ja, stel je voor dat de NAVO in het weekend de oorlog aan Rusland verklaard en Nederland zou dat missen. Dat kan natuurlijk niet. Deze misstanden moeten rigoureus worden aangepakt!

Ik stel dan ook voor dat voortaan de minister van Defensie in het weekend niet meer van het bureau af mag. Je weet maar nooit wat er gebeurd in de wereld. Want Nederland staat per slot van rekening steeds klaar om overal ter wereld militair in te grijpen. Verder wil ik voorstellen dat de Nederlandse minister van defensie nooit meer mag lachen en dansen. Oorlog voeren is per slot een serieuze zaak. Daar vallen doden bij. Feest vieren is dan ongepast. Altijd en overal. En zoals u weet is er helaas altijd overal in de wereld wel ergens een crisis. En omdat er Nederlandse militairen over de hele wereld ingezet kunnen worden, kan er eigenlijk ieder moment wel wat gebeuren. Daar is geen speld tussen te krijgen. Dus voor de zekerheid… nooit meer lachen of feest vieren. Simpel.

We zijn dan ook de Maastrichtse wethouder Gerdo van Grootheest (Groen Links) eeuwig dankbaar dat hij een foto van een carnaval vierende minister Hennis de wereld in heeft getwitterd. Dit getuigt van grote vaderlandsliefde.  Omdat Groen links en de SP, beide natuurlijk serieuze partijen zijn met zeer veel begrip voor defensie, kan hier zeker geen sprake zijn van een politiek een-tweetje om een relletje te trappen en een VVD minister even pootje te lichten zo vlak voor de gemeenteraad verkiezingen. Wie zo iets denkt, begrijpt niet hoe oprecht en onbaatzuchtig bezorgd zo’n Harry van Bommel altijd over defensie is.

Het wordt dan ook echt tijd dat Mark Rutte ingrijpt. Eruit die Hennis! Dan kunnen we gelijk stoppen met dat slappe gedoogkabinet. Mark, sluit een carnavals-akkoord met de SP. Haal Van Bommel binnen als minister van Defensie! Want wie wil er dansen met Van Bommel? Precies! Niemand! Per slot  heeft nog nooit iemand Van Bommel betrapt op een glimlach als het over defensie ging. Een zeer geschikte kandidaat dus. Met steun van de SP heeft het Kabinet gelijk een meerderheid in de Eerste Kamer. In een klap twee problemen opgelost. En losbol Hennis? Verbannen naar het Kielegat. Daar staat een heel kasteel leeg, omdat de bewoners carnaval aan het vieren zijn. Komt dat even goed uit. Bedankt Harry en veel succes in je nieuwe functie.

Fr@ns M@tser

Beentjes

Beentjes

Er is op het moment dat ik dit schrijf veel te doen over mevrouw Hillie Beentjes. Mevrouw Beentjes werkt al sinds een aantal jaren bij de Koninklijke Marechaussee. Als burger. En dat doet ze kennelijk zo goed, dat ze indruk heeft gemaakt. Indruk op de Commandant van de Marechaussee generaal van Putten en indruk op andere top managers binnen de Kmar en het ministerie. De taak van elke leidinggevende, zekere op het wat hogere niveau in de organisatie, is scounten van talent. Echt talent is schaars en moet niet verspilt worden. Als je iemand  excellerend ziet  functioneren moet je daar als baas wat mee doen. 

De algemene opvatting die ik in de afgelopen weken in de kranten lees vanuit de hoek van (ex) collega’s, militaire belangorganisaties, oud generaals en ander deskundig volk is dat de aanstelling van generaal Beentjes een beleidsmatige vergissing is (en dan druk ik me nog zwak uit).  Ingezonden brieven, Kamervragen. De minister is er druk mee. Dus laten we eens kijken of dit nu werkelijk zo’n onbegrijpelijke benoeming is. 

Er wordt aangevoerd dat burgers niet in staat zijn belangrijke militaire functies te vervullen. Toch spelen veel mensen met een burger achtergrond een belangrijke rol bij de advisering van CDS en Minister. Op tal van plaatsen zijn in het verleden  burgers op militaire en militaire op burgerfuncties geplaatst. De hoogste juridische en financiële adviseurs van de minister zijn burgers en de hoogste personeelsbaas van defensie was jarenlang een burger.  Dus burgers op hoge militaire functie en omgekeerd moet niet zo’n probleem zijn. Luisteren, gezond verstand en goed advies zijn doorgaans een betere garantie voor goede besluiten dan alleen uit jarenlange militaire ervaringen putten. Blijft over het “militair” maken. 

Sommige mensen beweren dat zoiets echt schandalig is. Je hebt alle ervaring nodig van opeenvolgende militaire functies om z’n hoge commandantenfunctie te kunnen doen. Maar ja. In het verleden werd er ook een politiecommissaris commandant van de Marechaussee gemaakt en die heeft het er niet slecht afgebracht. Ja, roept men dan, maar die had zijn politiedeskundigheid. Maar bij de Marechaussee zijn in de afgelopen jaren – door de onstuimige groei van dit krijgsmachtdeel  - een flink aantal , overstes, kolonels en zelfs generaals aangesteld uit andere krijgsmachtdelen. Mensen die echt geen ervaring met het specifieke takenpakket van de Marechaussee hadden. Ook deze buitenbeentjes hebben het er niet significant slechter afgebracht.  Dus ook uit dit perspectief lijkt mij een  absolute no go niet te rechtvaardigen. Trouwens, er zijn in het verleden ook een aantal generaals politiecommissaris geworden zonder eerst koddebeier te zijn geweest. Toen hoorde ik onze bonden en oud generaals niet klagen. 

De bedoeling schijnt zelfs te zijn dat generaal Beentjes plaatsvervangend commandant van de Marechaussee wordt. Een baan die je onmogelijk kunt doen zonder zelf met de voeten in de modder te hebben gestaan is een veelgehoorde klacht. Maar het zou niet goed zijn als de zaken zo georganiseerd zijn dat de (plaatsvervangend) commandant van de Kmar zonder ruggespraak beslissingen moet nemen. In zo’n setting moet er altijd tijd zijn om adviseurs te raadplegen. Want snel genomen beslissingen zonder advies staan zelden garant voor succes. In de Verenigde Staten is de hoogste commandant van het leger de Amerikaanse president. Iemand die geen noemenswaardige militaire ervaring heeft, maar wel regelmatig besluit tot de inzet van het machtigste militaire apparaat van de wereld.  De impact van de beslissingen van de plaatsvervangend commandant van de Marechaussee van de Nederlandse krijgsmacht zijn volgens mij - met alle respect - van een andere orde. Dus ook Beentjes moet met gezond verstand en goed advies uit de voeten kunnen.  

Tenslotte waren er zelfs mensen die vonden dat je zonder al die jarenlange ervaring van opeenvolgende militaire functies geen generaalsuniform zou mogen dragen. Een schande! Maar ook hier zie ik wel uitzonderingen. We hebben medische en financiële generaals die zeer capabel zijn maar echt geen kaas van het militaire handwerk hebben gegeten. En we hebben een Kroonprins die ook op gezette tijden in een generaalsuniform te bewonderen is, zonder dat hij kan terugvallen op een langdurige reeks van functievervullingen binnen de krijgsmacht.  Dus ook op dit bezwaar valt nog wel wat af te dingen. 

Er is dus eigenlijk geen steekhoudend argument te vinden om zo’n generaalsbenoeming in het kader van exceptioneel talentmanagement niet een keer uit te proberen.  Ik ga er daarbij van uit dat generaal Beentjes zo’n exceptioneel talent is en de enige manier om daar achter te komen is haar gewoon een paar jaar aan het werk te laten en dan nog eens terug te kijken naar deze beslissing. 

In 2004 werd ikzelf geplaatst bij het CDC waar een nieuwe baas aantrad. Een burger die als commandant een generaal verving. Nog wel een burger van buiten defensie. Een gevangenisdirecteur, Paul de la Chambre. Ook toen al werd er gemopperd. Een burger zonder defensie-ervaring als commandant van het op een na grootste defensieonderdeel. Onbestaanbaar. Maar ik heb in twee verschillende functies vier jaar met deze burgercommandant gewerkt en hij was in de meeste opzichten besluitvaardiger en strategisch begaafder dan menig generaal met een brede militaire ervaringsopbouw.  Talent om leiding te geven komt ook bij niet militairen voor. Echt. En een uniform had hem best gepast. 

Want, hoewel ik een redelijk vertrouwen heb in het zeer zorgvuldige mechanisme dat tot de benoeming van generaals binnen de Nederlandse krijgsmacht leidt, kan het toch geen kwaad om zo af en toe iets nieuws te proberen.  Dus ik hoop dat nadat al die klagers zijn uitgemopperd over deze ‘schandalige daad’, ze over een paar jaar even willen terugkijken. Dan zijn er twee mogelijkheden: het was een goed of een slecht besluit. Maar laten we eerlijk zijn: dat geld voor elke generaalsbenoeming. Want het bevorderingssysteem houdt nu eenmaal in dat je mensen op basis van hun prestaties in het verleden - op een lager niveau - bevorderd en het vertrouwen geeft voor de toekomst. Daarbij is er geen garantie op succes. Ook niet in het normale militaire bevorderingssysteem. 

Kortom: ik wens de Kmar en generaal Beentjes veel succes. 

Gepubliceerd in Militaire Spectator, April 2012

Sociale media en defensie

Sociale media en defensie

Een paar jaar geleden plaatste een zestienjarig Nederlands meisje een filmpje op YouTube. Daarin zong ze - kennelijk heel fraai - een liedje. Binnen enkele weken werd dit filmpje wereldwijd enkele miljoenen keren gedownload en bekeken. Ze ontving uitnodigen om bij tientallen televisieprogramma’s te komen, met grote artiesten op te treden en om in Amerika, met een grote producer, een CD te maken. De rest is geschiedenis. Tegenwoordig is Esmee Denters een internationaal succesvolle zangeres.

De verkiezingsoverwinning van Barak Obama wordt door de meeste analisten verklaard door de voorsprong die de democraten hebben in het gebruik van sociale media. Ze wisten door een uitgekiende strategie en gebruik makend van Twitter, Facebook, Linkedin en mail, vrijwel elke potentiële kiezer in Amerika in het bezit van een computer, smartphone of tablet digitaal met hun boodschap te bestoken. Kennelijk kan je de machtigste mens van de wereld worden, als je handig met sociale media kunt omgaan.

In Groningse plaatsje Haren liep een feest – op Facebook aangekondigd als Project X – vorig jaar gruwelijk uit de hand. Enorme vernielingen worden aangericht door duizenden mensen die uit het niets werden gemobiliseerd via een ogenschijnlijk onschuldige oproep op Facebook.

De conclusie van dit alles is dat de sociale media een steeds belangrijker plaats innemen bij communicatie en zelfs bezig zijn om de traditionele communicatiemiddelen zoals kranten, tijdschriften, radio en tv naar de tweede plaats te dringen. Veel collega’s betogen dat we de sociale media meer moeten gebruiken om de boodschap van defensie uit te dragen.

Een paar maanden geleden overkwam mij iets bijzonders. De redactie van Armex, de periodiek van de Koninklijke Nederlandse vereniging Ons Leger, had mij gevraagd een artikel te schrijven over het huidige personeelsbeleid van defensie. De Armex is een typische representant van de oude media, passend bij de vereniging. Het is een blad met veel mooie kleurenfoto’s en doorgaans wat tijdloze artikelen over defensie. Het heeft een oplage van zo’n 1500 stuks, die ongeveer fifty-fifty verdeeld worden over de ‘leden’ en de ‘doelgroep’ van de vereniging. Die doelgroep zijn politici, lobbyisten, publicisten, universiteiten en andere plaatsen,  waar men hoopt mensen op de ouderwetse wijze enthousiast te kunnen maken voor de boodschap van de vereniging. Die luidt globaal: ‘een goede defensie is belangrijk voor Nederland.’ Of deze aanpak in de huidige tijd nog werkt, mag u zelf beoordelen. Ik verwachte er verder weinig opwinding van.

Nadat ik mijn artikel had aangeboden aan de redactie, waren er enkele collega’s die mij vroegen om een exemplaar. Er zijn immers niet veel mensen met een Armex-abonnement. Om niet allerlei losse bestanden naar mensen toe te moeten sturen, besloot ik gebruik te maken mijn blog ‘de bezuinigingsgeneraal’, waar ik op onregelmatige tijdstippen wel eens een verhaal achterlaat voor de geïnteresseerde lezer (http://bezuinigingsgeneraal.blogspot.com). Op zo’n blog zit een teller waarop je kunt aflezen hoeveel verschillende mensen de pagina hebben geopende en dat specifieke verhaal hebben gelezen. Doorgaans kijken er enige tientallen mensen naar  een verhaal, soms wel eens een paar honderd. That’s is. Maar wat mij nu overkwam was heel bijzonder.

Een aantal collega’s deelden spontaan de link naar mijn verhaal op hun Facebook en Linkedin pagina’s. Binnen vijf uur bleken 2000 mensen mijn blog te hebben gevonden. Veel van die lezers deelden de blog weer op hun social media of twitterden er over. Een militaire vakbond deelde het bericht, diverse websites en chatboxen plaatsten of noemden de link en binnen 24 uur was het artikel 5000 keer geopend. Na 48 uur stond de teller op 9000 en uiteindelijk waren er binnen drie dagen ruim 12.000 mensen die dit verhaal hebben gelezen. Toen stopte het, even onverwachts als het begonnen was. Het is een verhaal over het defensiepersoneelsbeleid. Zo’n verhaal heeft een vrij kleine en strak omlijnde doelgroep. Defensiemedewerkers en wat ex defensiemedewerkers. Dan praat je bij elkaar misschien over 50.000 mensen. Als 20% daarvan een verhaal ‘actief’ opzoeken, dan gaat het kennelijk over iets wat ze nogal bezighoud. Want anders dan in sommige andere verhalen, probeerde ik dit keer niet de lezer met een paar grappen en grollen aan het denken te zetten. Het is een vrij feitelijke opsomming van een aantal personeelsmaatregelen van de afgelopen jaren en een poging te beschrijven wat de (negatieve) gevolgen daarvan kunnen zijn voor de organisatie. In diezelfde drie dagen krijg ik talloze likes, adhesiebetuigingen en commentaren in reacties; maar ook in de mail. Unaniem is het commentaar dat de (ex)militairen maar ook veel (ex)burgers bij defensie zich hierin herkennen en dat velen mijn zorg delen. Tot zover een bijzondere ervaring.

De moraal van dit verhaal is daarom met zekerheid dat sociale media een ongelooflijk krachtig en snel instrument zijn om een boodschap te verspreiden. Maar ook dat, als die boodschap een begrensde doelgroep heeft, ze als een strovuur oplaait, om daarna even snel weer uit te doven. 

Om dat te illustreren verwijs ik naar het initiatief dat een aantal collega’s voor de verkiezingen van 2012 nam om defensie ‘meer op de kaart te zetten’ en vooral te vrijwaren van verdere bezuinigingen. In een poging een burgerinitiatief te ontketenen stelden ze een petitie op ‘handen af van Defensie in het belang van de verzorgingsstaat’. Een burgerinitiatief is een manier om een urgent maatschappelijk probleem aan de politiek duidelijk te maken en de politiek te beïnvloeden. Het initiatief haalde de meeste kranten en enkele radio en tv rubrieken en menig collega ondersteunde dit via zijn Facebook of twitter account.

Maar ook hier was hetzelfde patroon te zien. In de eerste week zo’n 7000 ondertekenaars daarna doofde het langzaan uit en uiteindelijk bleef de teller na enkele weken op 20.000 steken. Kennelijk is dat het aantal mensen dat zich voor deze materie interesseert. In november 2012 is deze petitie aan de tweede Kamer aangeboden, waar hij ongetwijfeld in een diepe lade is opgeborgen. Want om als formeel burgerinitiatief in de Kamer besproken te worden zijn 40.000 stemmen nodig. De petitie handen af van de homeopathie (een wetenschappelijk volstrekt ombewezen medisch behandelmethode) haalde dit aantal moeiteloos (46.000), maar de defensiepetitie niet, net als trouwens veelzeggende initiatieven als: ‘een zebrapad voor Avans’ en  ‘stop de Dolhuysbrug’. U merkt, we bevinden ons met de landsverdediging in goed gezelschap.

De tweede conclusie van dit verhaal is daarom dat er kennelijk in de maatschappij, buiten het militaire wereldje, maar bar weinig mensen zijn die onze zorgen over de staat van defensie delen. Ook het gebruik van sociale media kan daar weinig aan veranderen! Realiteit is, dat de meeste mensen in Nederland hele andere zorgen hebben: de waarde van hun huis, hun pensioen, hun werkgelegenheid, de radicale islam en gaat u zo maar door.

Dat hebben we natuurlijk zelf op ons geweten. Samen met de NATO partners, hebben we Nederland na de Tweede Wereldoorlog zo veilig gemaakt dat het merendeel van onze landgenoten geen dag meer zonder sociale media kan, maar zich niet kan voorstellen dat Nederland nog ooit een defensieorganisatie nodig heeft.

Frans Matser, Militaire Spectator Jaargang 182 nummer 9 (september 2013)

Toekomst

Toekomst

Ik zit in de mess en bestel een biertje. Ik raak in gesprek met een jonge luitenant die het afgelopen jaar van de KMA gekomen is. Het is een beleefd gesprek. Hij informeert belangstellend naar mijn uitzendverleden en wat ik vroeger zoal gedaan heb. Ik vraag hem hoe zijn functie bevalt en wat hij van de opleiding KMA vindt. Dan vraag ik wat hij vindt van de alsmaar aanhoudende bezuinigingen en reorganisaties.

In tegenstelling tot de meeste oudgedienden waarmee ik over deze materie praat, vliegt deze luitenant niet direct in de gordijnen. Hij lacht en zegt: ‘Mijn docent psychologie op de KMA vertelde mij eens, dat elk mens op dezelfde manier reageert op rampspoed. Eerst een fase van ontkenning, dan woede en ten slotte berusting. De bezuinigingen bij defensie worden door veel collega’s ervaren als rampspoed. Ik hoor dat dagelijks op de werkvloer. De meesten collega’s zitten nog in fase één of twee van het proces. En dat begrijp ik best. Maar ik probeer er anders tegenaan te kijken.’

‘Hoe bedoel je’, zeg ik verbaasd. ‘Hoe kun je daar nu anders tegenaan kijken! Het is toch een en al droefenis.’

‘Ach, ik denk dat het komt doordat de meeste collega’s hier al lang werken. Ze geloven gewoon nog niet dat de geweldige mooie professionele organisatie die ze in de afgelopen tien jaar hebben opgebouwd, toen we in Bosnië, Irak en Afghanistan serieus meededen aan een echt conflict, zal worden ontmanteld.’ Hij aarzelt een moment en kijkt me  met een vriendelijke blik aan. Alsof hij me geen pijn wil doen. ‘Ik ben nog niet zo vergroeid met de organisatie; voor mij is het allemaal nieuw’.

Dan gaat hij verder: ‘Laten we wel zijn, het gaat toch gebeuren. Wat we ook doen. Stap voor stap. Sommige collega’s wijzen verongelijkt op de 2% BNP grens die ooit door de NATO landen is afgesproken voor hun defensie-inspanningen. Voor hen is het een soort laatste strohalm. Maar ja, geen enkel NATO land houdt zich aan die 2 %. Met uitzondering van Amerika, Engeland and Frankrijk. Maar die doen dat niet voor de NATO, maar voor zichzelf. Omdat de burgers en de politici in die landen een militaire rol willen spelen in de wereld. Die 2 % is 50 jaar geleden afgesproken toen de vijand met tig pantserdivisies, onderzeeërs en jachtbommenwerpers voor onze deur lag. Maar die zijn er niet meer. Als we heel eerlijk zijn, is erg feitelijk geen noemenswaardige militaire dreiging meer tegen Nederland. Dat is net zo’n hard feit, als dat er in de jaren ‘60 geen vraag meer was naar Nederlandse steenkolen of in de jaren ‘80 naar Nederlandse schepen. Natuurlijk gaat dat geleidelijk. Maar het is een onomkeerbaar proces. Net als de drie fases van de acceptatie van rampspoed.’

Hij luistert bedachtzaam naar mijn tegenwerpingen. De wereldvrede, de internationale solidariteit, onze handelsbelangen. Als ik uitgeraasd ben, herneemt hij vastberaden de lijn van zijn betoog. ‘Dat is allemaal waar, maar volgens mij hebben we tegenwoordig een krijgsmacht om elders in de wereld vrede te brengen en thuis wat nationale taken uit te voeren. Dat laatste kost geen miljarden. Eerder miljoenen. Waar, met welke middelen en hoeveel vrede we in het buitenland brengen, is en blijft een politieke beslissing. En Nederland heeft nu eenmaal geen serieuze militaire ambities op het wereldtoneel. Daarnaast verkeren we voor de derde keer in korte tijd in een financieel-economische crisis. De zorgkosten exploderen, de werkloosheid groeit, onze huizen, ons spaargeld en onze pensioenpolissen verdampen. Te midden van al die tegenslag heeft de gemiddelde Nederlander weinig zin in kostbare militaire operaties in het buitenland. Dat is nu eenmaal de realiteit. Een Euro kan per slot van rekening maar één keer uitgegeven worden. Behalve dan natuurlijk in Griekenland.’ Hij lacht weer en onwillekeurig moet ik ook lachen. ‘Ja, die Grieken hebben ons jaren lang mooi om de tuin geleid.’ Ik zucht.

‘Ik hoor veel oudere collega’s verbitterd zeggen dat onze politici niets om veiligheid geven, maar dat is volgens mij ingegeven door die fase van ontkenningen. Door ontkenning van de nieuwe financiële- en veiligheidssituatie in Nederland. Weinig geld en veel veiligheid. En natuurlijk door woede. Woede over het afbreken wat ze aan het hart gaat … en niet te vergeten de onzekerheid over hun baan. Maar we zijn als defensiemedewerkers natuurlijk niet de enige en niet de laatste die buiten onze schuld overtollig worden. De mijnen zijn gesloten, de scheepsbouw is ook uit Nederland weg. Allemaal goeie professionals die trots op hun beroep waren.’ Ik word nu toch benieuwd waar hij naartoe gaat en dwing mezelf hem niet opnieuw te onderbreken.  

Na een moment van aarzelen, gaat hij door: ‘De traditionele defensieorganisatie zoals u die gekend heeft, zal volgens mij verdwijnen. Net als de eerder genoemde bedrijfstakken is er namelijk geen vraag meer naar onze producten. Er zijn nauwelijks  Nederlanders die het echt belangrijk vinden dat defensie wat in Afghanistan, Irak of Afrika doet. En zeker niet als dat geld kost. En dus zijn er geen politici die het in hun programma opnemen. De Cavalerie is al verdwenen. De artillerie zal volgen en wie ziet er over 20 jaar nog grote aantallen Nederlandse bemande straaljagers in de lucht? Kijk, ik heb een contract voor 7 jaar en weet niet of ik daarna nog wil blijven. Of mag blijven… maar ik heb me voorgenomen de realiteit niet te ontkennen, hoe vervelend ook: laten we vooral nadenken over wat ervoor terug moet komen. En dan blijft er volgens mij nog steeds voldoende leuk en uitdagen werk over. Cyberdefense waar de chinezen al met 50.000 man aan werken en drones die nu kennelijk door de politie worden begeerd. Daar doen we nog veel te weinig mee. We vernieuwen niet, we houden aan de top nog te veel vast aan het oude.’

Ik ben even sprakeloos over zoveel realiteitszin. Hij schijnt er niet bang van te zijn, die nieuwe toekomst. Hij neemt een slokje bier en kijkt me meelevend aan. Mijn non-verbale reactie is duidelijk.

Ik voel boosheid opkomen: ‘Wat mag volgens jou defensie de Nederlanders dan wel kosten in deze nieuwe realiteit?’ Hoor ik mezelf op cynische vragen.

Hij haalt zijn schouders op. ‘Ach, het zal geen acht miljard meer zijn, eerder vijf of misschien uiteindelijk  vier. Dat is tragisch voor veel militairen en hun gezinnen. Maar het was indertijd ook tragisch voor die tienduizenden mijnwerkers en scheepsbouwers. En die hebben ook een ander vak geleerd. Als ze me niet meer nodig hebben, zoek ik over zeven jaar wel wat anders. Laten we ophouden te klagen over alle bezuinigen. Het helpt toch niet. We moeten niet de schuld bij anderen leggen. En de top van defensie moeten nu eens keuzes maken en niet tegen beter weten in toch weer te veel ouderwetse spullen overeind proberen te houden. Daardoor graven we iedere keer onze eigen graf en zitten we over een jaar opnieuw in de financieel problemen.’

Ik zwijg verbluft en bestel nog maar een biertje voor deze jongeman die de toekomst al geaccepteerd heeft. En er kennelijk niet zenuwachtig van wordt. Ik ben nog niet zover.  

Fr@ns M@tser, Militaire Spectator Juni 2013